Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

Nadprzyrodzoność a wyzwolenie człowieka. Wokół związków religii i emancypacji w pismach Stanisława Brzozowskiego

2023, 67, Numer 2

Tomasz Herbich

orcid.org/0000-0003-3552-3867

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2023-2.6

Data publikacji

11.10.2023

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 372 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:61

Liczba pobrań:11

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The Supernatural and the Liberation of Man. On the Relationship Between Religion and Emancipation in Stanisław Brzozowski’s Writings The article characterizes two different variants of the relationship between religion and emancipation that appear in Stanisław Brzozowski’s writings. A comparison of the two articles (Religia i społeczeństwo [Religion and Society] and Alfred Loisy i zagadnienia modernizmu katolickiego [Alfred Loisy and the Issues of Catholic Modernism]), written over a period of only three years, leads to the conclusion that the radical change in the philosopher’s views on the relationship between the supernatural and human activity is the key to interpreting the difference in his opinions on religion. At the end of the article, however, I draw attention to the fact that both positions – negating religion from an emancipatory position and affirming it – can be found in Brzozowski’s earlier writings, which leads one to believe that the aforementioned difference between the two views can be captured not only diachronically, but also synchronically. The latter approach could serve to consider the hypothesis according to which Brzozowski’s position on the relationship between religion and emancipation was dependent on his views on the relationship between emancipation and the rational, cognitive element.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Bielik-Robson Agata, Inne nawrócenie. Osobisty katolicyzm Stanisława Brzozowskiego w świetle analizy postsekularnej, „Radomskie Monografie Filologiczne” 2013, nr 1, s. 37–49.

Bieńkowska Ewa, Po co filozofowi religia. Stanisław Brzozowski. Leszek Kołakowski, Kraków: Znak 2020.

Brzozowski Stanisław, Alfred Loisy i zagadnienia modernizmu katolickiego, w: idem, Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1990, s. 432–456.

Brzozowski Stanisław, Drogi i zadania nowoczesnej filozofii, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 348–363.

Brzozowski Stanisław, Etyka Spencera, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 258–272.

Brzozowski Stanisław, Filozofia czynu, w: idem, Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1990, s. 89–129.

Brzozowski Stanisław, Filozofia Fryderyka Nietzschego, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 644–694.

Brzozowski Stanisław, Filozofia romantyzmu polskiego, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 375–414.

Brzozowski Stanisław, John Henry Newman, „Kronos” 2009, nr 3, s. 232–263.

Brzozowski Stanisław, Kant. W stulecie śmierci, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 249–257.

Brzozowski Stanisław, Legenda Młodej Polski. Studia o strukturze duszy kulturalnej, Lwów: Księgarnia Polska Bernarda Połonieckiego 1910 [reprint: Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie 1983].

Brzozowski Stanisław, Listy, t. 1, oprac. Mieczysław Sroka, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1970.

Brzozowski Stanisław, Materializm dziejowy jako filozofia kultury. Program filozoficzny, w: idem, Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1990, s. 79–88.

Brzozowski Stanisław, Monistyczne pojmowanie dziejów i filozofia krytyczna, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 273–347.

Brzozowski Stanisław, Pamiętnik, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2007.

Brzozowski Stanisław, Religia i społeczeństwo, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 529–538.

Brzozowski Stanisław, Wiara. Pisma 1909–1911, Warszawa: Instytut Zamoyskiego 2022.

Brzozowski Stanisław, Współczesne kierunki w literaturze polskiej wobec życia, w: idem, Wczesne prace krytyczne, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1988, s. 177–199.

Brzozowski Stanisław, Wstęp do filozofii, w: idem, Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, s. 539–604.

Dziedzic Anna, Ontologia Stanisława Brzozowskiego, w: Idea i światopogląd. Z badań nad historią filozofii polskiej i jej okolicami. Tom dedykowany profesorowi Stanisławowi Pierogowi, red. Tomasz Herbich, Wawrzyniec Rymkiewicz, Andrzej Wawrzynowicz, Warszawa: Fundacja Augusta hrabiego Cieszkowskiego 2018, s. 201–215.

Kącka Eliza, Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda, Kraków: Universitas 2017.

Kłoczowski Paweł, Nawrócenie Brzozowskiego – próba interpretacji, „Logos i Ethos” 2000, nr 2, s. 68–81.

Kłoczowski Paweł, Spotkanie Brzozowskiego z Newmanem, w: Od Brzozowskiego do Kołakowskiego. Polscy pisarze XX wieku wobec religii, red. Piotr Nowaczyński, Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 2001, s. 7–24.

Mencwel Andrzej, Stanisław Brzozowski. Postawa krytyczna. Wiek XX, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2014.

Nowak Marek, Brzozowski a religia. Seria dramatycznych przełomów, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2006, nr 3–4, s. 179–198.

Pieniążek Paweł, Brzozowski. Wokół kultury: inspiracje nietzscheańskie, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN 2004.

Pieniążek Paweł, Brzozowski/Nietzsche: nowoczesność, twórczość i wspólnota, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2006, nr 3–4, s. 133–155.

Pieróg Stanisław, Stanisław Brzozowski i mit nowoczesności, „Kronos” 2012, nr 1, s. 185–214.

Rogalski Michał, Producenci margaryny? Marian Zdziechowski i polski modernizm katolicki, Kraków: Universitas 2018.

Urbanowski Maciej, Droga do Rzymu. Brzozowski i Newman, w: idem, Stanisław Brzozowski. Nowoczesność, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2017, s. 123–140.

Walicki Andrzej, Stanisław Brzozowski – drogi myśli, Kraków: Universitas 2011.

Wawrzynowicz Andrzej, Epistemologiczny kontekst idei mesjanizmu polskiego w ujęciu Stanisława Brzozowskiego, „Tekstualia” 2017, nr 3, s. 75–84. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3416

Podobne publikacje