The Borrowed and Mediated China: Eliza Orzeszkowa’s Publicist Voice on the Question of Women’s Equal Rights
2024, 68, Numer 2
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
The article aims to present Eliza Orzeszkowa’s unusual publicist voice on the question of women’s equal rights. The unusualness is due to her use of Confucius as a figure of transfer, as well as her referring to the scientific and doctrinal fragments of his Chinese philosophical and social teachings. Eliza Orzeszkowa’s passion for journalism resulted in a series of statements on the so-called woman question. In 2020, non-redacted parts of the manuscript of a study on women’s equal rights, found in Vilnius by Iwona Wiśniewska, were published in print. The writer devoted the first part of her text to the position of a woman in ancient cultures. She referred, inter alia, to Confucian philosophical thought, which she adopted as one of the points of departure for defining her own vision of equal rights. However, she drew on the Confucian themes from secondary sources, citing the study of Edward Prądzyński. An important channel for transmitting the Confucian thought to Europe was the thought of the Enlightenment, which, as Grażyna Borkowska argues, is crucial for the discussion of the writer’s position on the woman question.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
Afek Joanna, Kulturowe i językowe uwarunkowania chińskich przesądów i tabu, mps rozprawy doktorskiej, Poznań 2013.
Borkowska Grażyna, Wprowadzenie, w: Eliza Orzeszkowa, Publicystyka społeczna, t. 1: Myślenie obywatelskie, Żydzi, kwestia kobieca, oprac. i wprowadz. Grażyna Borkowska, oprac. edyt. Iwona Wiśniewska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2020, s. 48–67.
Borkowska Grażyna, Wprowadzenie, w: Eliza Orzeszkowa, Publicystyka społeczna, t. 2: Rozprawy, studia, artykuły, oprac. i wprowadz. Grażyna Borkowska, oprac. edyt. Iwona Wiśniewska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2020, s. 29–43.
Borkowska Grażyna, Wstęp, w: Eliza Orzeszkowa, Publicystyka społeczna, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2005, s. 36–49.
Budrewicz Tadeusz, Stereotypy Chin i Chińczyków w polskiej prasie satyrycznej drugiej połowy XIX wieku, w: Bez antypodów? Konfrontacje i zbliżenia kultur, red. nauk. Bogdan Mazan, współpr. Słowinia Tynecka-Makowska, Łódź: Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego 2008, s. 207–230.
Chmielowski Piotr, Grabowski Edward, Obraz literatury powszechnej w streszczeniach i przykładach, Warszawa: Teodor Paprocki i S-ka 1895–1896.
Dobieszewska Józefa, Wychowanie kobiet wobec dzisiejszych dążeń społecznych, Lwów: Kornel Piller 1871.
Dzieduszycka Anastazja, Gawędy matki, Lwów: Gubrynowicz i Schmidt 1872.
Dzieduszycka Anastazja, Kilka myśli o wychowaniu i wykształceniu niewiast naszych, Lwów: Gubrynowicz i Schmidt 1871.
Eberhard Wolfram, Symbole chińskie. Słownik. Obrazkowy język Chińczyków. Jak czytać…, przeł. Renata Darda, Kraków: Universitas 2007.
Kadulska Irena, Kwietniewska Monika, Współczesna refleksja nad oświeceniowym zainteresowaniem Chinami w Polsce, w: Chiny w oczach Polaków. Księga jubileuszowa z okazji 60-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Chińską Republiką Ludową, red. Józef Arno Włodarski, Kamil Zeidler, Marceli Burdelski, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2010, s. 179–190.
Klityńska Pamela, Myśl Konfucjusza, „Acta Erasmiana” 2016, t. XIII, s. 73–85.
Kremer Józef, Listy z Krakowa, t. 1: Wstępne zasady estetyki i dzieje artystycznej fantazji. Część pierwsza, Warszawa: S. Lewental 1877.
Li Yinan (李怡楠), Recepcja literatury polskiej w Chinach. Wybrane zagadnienia, mps rozprawy doktorskiej, Katowice 2015.
Literatura Orientu w piśmiennictwie polskim XIX wieku, cz. II, red. Anna Krasnowolska et al., Kraków: Księgarnia Akademicka 2016.
Mao Yinhui (茅银辉), Feminizm i problematyka kobieca w twórczości Elizy Orzeszkowej (艾丽查·奥热什科娃的女性观与创作中的女性问题研究), Pekin: Foreign Language Teaching and Research Press 2008.
Mazan Bogdan, Figury myśli i (anty)wzory. Motywy chińskie w „Przeglądzie Tygodniowym” 1871–1876, w: Pozytywiści warszawscy: „Przegląd Tygodniowy” 1866–1876. Seria II: Świat, Europa, Polska, red. nauk. Anna Janicka, Białystok: Temida 2; Katedra Badań Filologicznych „Wschód-Zachód” (Uniwersytet w Białymstoku) 2020, s. 105–124.
Mazan Bogdan, Z obrazów Chin i Chińczyków w piśmiennictwie polskim drugiej połowy XIX wieku. „Chińskie cienie” w „Lalce” Bolesława Prusa, w: Pozytywizm i negatywizm. My i wy po stu latach, red. nauk. Bogdan Mazan, współpr. Słowinia Tynecka-Makowska, Łódź: Wydawnictwo Biblioteka Mateusz Poradecki 2005, s. 317–405.
Mazan Bogdan, Zepsuty ornament. Odtajnianie chińszczyzny w powieściach Elizy Orzeszkowej o „argonautach”, w: Sekrety Orzeszkowej, red. Grażyna Borkowska, Magdalena Rudkowska, Iwona Wiśniewska, Warszawa: Fundacja Akademia Humanistyczna 2012, s. 228 -249.
Miera Hanna, O Mariach i Martach tego świata. Kobieta oczami Orzeszkowej na podstawie powieści „Maria”, „Academic Journal of Modern Philology” 2022, t. 17, s. 119–129.
Nowosad Sławomir, Podstawowe pojęcia etyczne konfucjanizmu, „Roczniki Teologiczne” 2017, z. 3, s. 51–61. https://doi.org/10.18290/rt.2017.64.3-4
Orzeszkowa Eliza, Listy zebrane, t. 1: Listy do redaktorów i wydawców: Józefa Sikorskiego, Gebethnera i Wolffa, Franciszka Salezego Lewentala, Wacława Makowskiego, Erazma Piltza, Stanisława Posnera, oprac. Edmund Jankowski, Wrocław: Zakład im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN 1954.
Osiński Dawid Maria, Pozytywistów dziedzictwo Oświecenia. Kierunki i formy recepcji, Lublin: Wydawnictwo Episteme 2018.
Prądzyński Edward, O prawach kobiety, wyd. II, Warszawa: Gustaw Sennewald 1875.
Rogacz Dawid, Jak "Chiny" stworzyły Europę. Narodziny oświeceniowego sekularyzmu z ducha konfucjanizmu, "Diametros" 2017, nr 54, s. 138-160.
Sokalska Małgorzata, Od podszewki, czyli o jedwabiu w literaturze (Honoré de Balzac - Bolesław Prus - Eliza Orzeszkowa), "Ruch Literacki" 2022, z. 4, s. 591-615. https://doi.org/10.24425/rl.2022.142985
Świętochowski Aleksander, Przegląd piśmiennictwa polskiego, „Przegląd Tygodniowy” 1873, nry 6–9.
Wiśniewska Iwona, Nieznana rozprawa o kobietach. (Równość wobec prawa, pracy i wiedzy, czyli proste rozwiązanie kwestii), w: Poznawanie Orzeszkowej. W stulecie śmierci (1910–2010), red. Ireneusz Sikora, Aneta Narolska, Częstochowa–Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2010, s. 95–122.
Zhao Gang (赵刚), Yi Lijun (易丽君), Mao Yinhui (茅银辉), Od Sienkiewicza do Sienkiewicza, czyli o literaturze pozytywistycznej w Chinach, w: Pozytywizm i negatywizm. My i wy po stu latach, red. nauk. Bogdan Mazan, współpr. Słowinia Tynecka-Makowska, Łódź: Wydawnictwo Biblioteka Mateusz Poradecki 2005, s. 303–315.
Ziemba Józef Stefan, Etnografia i ludoznawstwo. I. Stanowisko kobiety w Chinach, „Wędrowiec” 1895, nr 36, s. 718.
Inne artykuły z tego numeru
- Open accessChineseness in the Polish LiteraturePoland and ChinaOpinions and CommentsAdam Mickiewiczhumorous talesBolesław Pruswomen’s rightsEliza OrzeszkowaZamorski diabełOverseas DevilWacław SieroszewskiThe Ballad of the Seven Sleeping Brothers in ChinataoismTadeusz MicińskiManchuriapolish non-fictionXiehouyu
Contents
- Open accessChinaChinesenessliterature of the second half of the 19th and early 20th centuriesdialogueallusion
Dialogues with Chineseness in the Polish Literature of the Second Half of the 19th and Early 20th Centuries – Forms of Presence, Ways of Absorbing. Approximations
- Open accesscultural contacthistorical fateChinaPoland
The Cultural Dialogue between Poland and China from the 13th Century to the Beginning of the 20th Century
Podobne publikacje
- Open accessChineseness in the Polish LiteraturePoland and ChinaOpinions and CommentsAdam Mickiewiczhumorous talesBolesław Pruswomen’s rightsEliza OrzeszkowaZamorski diabełOverseas DevilWacław SieroszewskiThe Ballad of the Seven Sleeping Brothers in ChinataoismTadeusz MicińskiManchuriapolish non-fictionXiehouyu
Contents
- Open accessChinaChinesenessliterature of the second half of the 19th and early 20th centuriesdialogueallusion
Dialogues with Chineseness in the Polish Literature of the Second Half of the 19th and Early 20th Centuries – Forms of Presence, Ways of Absorbing. Approximations
- Open accesscultural contacthistorical fateChinaPoland
The Cultural Dialogue between Poland and China from the 13th Century to the Beginning of the 20th Century