Czy w tych powieściach jest pisarka? Genealogia i autobiografia w powieściowym dyptyku Jadwigi Papi: "Klementyna" i "Gabryela"
2024, 68, Numer 4
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
In the article I analyse two biographical novels by Jadwiga Papi (1843–1906), written at the end of her life: 'Klementyna' and 'Gabryela'. These two works, dedicated to two female forerunners of professional writing (Klementyna Hoffmanowa born Tańska and Narcyza Żmichowska), shall be interpreted as the author’s innovative attempt to place her own work on the map of the 19th-century female literature and, concurrently, as an autobiographical record of her own experience. The answer to the question exposed in the title (“Is there the writer in these novels?”) shall be divided in three parts. In the first one, the notion of autobiographical novel is problematized; the second part presents the feminine literary genealogy sketched in the diptych; finally, the third part reconstructs the opinions revealed in the narration which concern the creation, reception and purpose of female literature, in order to disclose the shadowy traces of Papi’s autobiography dispersed in the diptych.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
Szczęsna [Bąkowska Józefa], Teresa Jadwiga Papi, "Bluszcz" 1896, nr 53, s. 417-418.
Borkowska Grażyna, Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 1996.
Borkowska Grażyna, Czermińska Małgorzata, Philips Ursula, Pisarki polskie od średniowiecza do współczesności. Przewodnik, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2000.
Borkowska Grażyna, Pozytywiści i inni, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 1996.
Borkowska Grażyna, Strategia pszczoły. Żmichowska wobec Hoffmanowej, "Teksty Drugie" 1993, z. 4-6, s. 70-80.
Całek Anita, Biografia naukowa: od koncepcji do narracji. Interdyscyplinarność, teorie, metody badawcze, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2013.
Chmielowski Piotr, Narcyza Żmichowska (Gabryela). W 25 rocznicę zgonu, "Tygodnik Ilustrowany" 1901, nr 51, s. 1005-1006.
Chmielowski Piotr, Narcyza Żmichowska, w: Narcyza Żmichowska (Gabryella), Pisma, t. 1, Warszawa 1885, s. I-XLVI.
Chmielowski Piotr, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. Janina Kulczycka-Saloni, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1985, s. 78-85.
Cybulska-Bohuszewicz Ewa, "Żywoty świętych" Piotra Skargi - biografie transgresyjne, "Autobiografia" 2018, nr 2(11), s. 13-36. https://doi.org/10.18276/au.2018.2.11-02
Czepulis-Rastenis Ryszarda, Ludzie nauki i talentu. Studia o świadomości społecznej inteligencji polskiej w zaborze rosyjskim, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1988.
Dambek-Giallelis Zofia, Dziwne kształty życia. Studia i szkice z dziejów biografistyki polskiej połowy XIX wieku, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 2019.
Dżabagina Anna, Zniszczenie i tajemnica, "Dwutygodnik" 2022, nr 336, https://www.dwutygodnik.com/artykul/10157-zniszczenie-i-tajemnica.html [dostęp 27.03.2024].
Gawalewicz Marian, W setną rocznicę urodzin Klementyny z Tańskich Hoffmanowej, "Kurier Niedzielny" 1898, nr 22, s. 337-339.
Gawin Magdalena, Spór o równouprawnienie kobiet (1864-1919), Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne, Wydawnictwo Neriton 2015.
Gilbert Sandra M., Gubar Susan, The Madwoman in the Attic: The Woman Writer and the Nineteenth-Century Literary Imagination, New Haven-London: Yale University Press 2000.
Głowiński Michał, Powieść historyczna, w: Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2008, s. 420-421.
Gomólińska Maria, Teresa Jadwiga "Klementyna"…, "Książka" 1904, nr 12, s. 451.
Górnicka-Boratyńska Aneta, Stańmy się sobą. Cztery projekty emancypacji (1863-1939), Izabelin: Wydawnictwo Czarna Owca 2001.
Hellich Artur, Gry z autobiografią: przemilczenia, intelektualizacje, parodie, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 2018.
Ilnicka Maria, Narcyza Żmichowska, "Bluszcz" 1877, nr 4-16.
Jasińska Maria, Zagadnienia biografii literackiej. Geneza i podstawowe gatunki dwudziestowiecznej beletrystyki biograficznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1970.
Kłak Czesław, Teoretyczne problemy powieści biograficznej, "Rocznik Naukowo-Dydaktyczny Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. Nauki Humanistyczne" 1968, z. 3(5), s. 257-292.
Kłosińska Krystyna, Feministyczna krytyka literacka, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2010.
Konarski Stanisław, Jadwiga Papi, w: Internetowy polski słownik biograficzny, https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jadwiga-papi [dostęp 22.03.2024].
Kuliczkowska Krystyna, Literatura dla dzieci i młodzieży w latach 1864-1918, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1981.
Lejeune Philippe, Pakt autobiograficzny, przeł. Aleksander Wit Labuda, "Teksty" 1975, nr 5(23), s. 31-49.
Lejeune Philippe, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, red. Regina Lubas-Bartoszyńska, przeł. Wincenty Grajewski et al., Kraków: Universitas 2001.
Magnone Lena, Maria Konopnicka. Lustra i symptomy, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2011.
Makuch Damian Włodzimierz, Wokół pojęcia fantazji. Południe XIX wieku i przemiany idealizmu, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2018. https://doi.org/10.31338/uw.9788323533436
Mason Mary G., Inny głos: autobiografie pisarek, przeł. Olga Kubińska, w: Autobiografia, red. Małgorzata Czermińska, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2009, s. 169-207.
Markiewicz Henryk, Między plotką a mitem. Życie i osoba pisarza w polskich badaniach literackich, w: idem, Prace wybrane, t. VI: Z dziejów polskiej nauki o literaturze, Kraków: Universitas 1998, s. 7-44.
Miękina-Pindur Jadwiga, W kręgu dziewiętnastowiecznych "powieści pedagogicznych" dla dorastających dziewcząt, "Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa" 2014, nr 2(23), s. 271-280.
Nałkowska Zofia, Uwagi o etycznych zadaniach ruchu kobiecego. Przemówienie wygłoszone na zjeździe kobiet, w: Chcemy całego życia. Antologia polskich tekstów feministycznych z lat 1870-1939, wybór i oprac. Aneta Górnicka-Boratyńska, Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca 2018, s. 298-303.
Nauczyciel [Potocki Józef], Matki-Panny, "Głos" 1896, nr 52, s. 1225-1228.
Nikonowicz Paulina, Pisarka o pisarce. "Klementyna" Jadwigi Papi jako historyczna powieść biograficzna dla młodego odbiorcy, [maszynopis pracy licencjackiej], Warszawa 2023.
Paja Agnieszka, XIX. Tożsamość czytelniczki, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 2016. https://doi.org/10.4000/books.iblpan.7656
Pekaniec Anna, Czy w tej autobiografii jest kobieta? Kobieca literatura dokumentu osobistego od początku XIX wieku do wybuchu II wojny światowej, Kraków: Księgarnia Akademicka 2003.
Pekaniec Anna, Literatura dokumentu osobistego kobiet. Ewolucja teorii, zmiany praktyk lekturowych, "Autobiografia" 2014, nr 1(2), s. 13-28.
Phillips Ursula, Narcyza Żmichowska. Feminizm i religia, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, Fundacja Akademia Humanistyczna 2008.
Silva rerum, "Kronika Rodzinna" 1876, nr 3, 22, 24.
Skotnicka Gertruda, Pozytywistyczne powieści z dziejów narodu dla dzieci i młodzieży, Gdańsk:
Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1974.
Skucha Mateusz, Poczet feministów polskich XIX wieku, w: Przemiany dyskursu emancypacyjnego kobiet, Seria I, Perspektywa środkowoeuropejska, red. Anna Janicka, Corinne Fournier Kiss, Mariya Bracka, Białystok: Temida 2, 2019, s. 422-423.
Sławiński Janusz, Myśli na temat: biografia pisarza jako jednostka procesu historycznoliterackiego, w: Biografia - geografia - kultura literacka, red. Jerzy Ziomek, Janusz Sławiński, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1975, s. 9-24.
Stankiewicz-Kopeć Monika, Poglądy Klementyny z Tańskich Hoffmanowej 1798-1845 w refleksji uczennic. Zarys zagadnienia, "Studia Paedagogica Ignatiana" 2016, nr 3, s. 99-121. https://doi.org/10.12775/SPI.2016.3.005
Stattlerówna Helena, Z najświeższego dorobku literatury dziecięcej, "Tygodnik Mód i Powieści" 1905, nr 24, s. 273.
Szymkowska-Ruszała Jadwiga, Zbeletryzowane biografie dla dzieci i młodzieży (1918-1939), Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna 1985.
Teresa Jadwiga [Papi Jadwiga], Gabryela. Powieść dla dorastającej młodzieży, Warszawa-Kraków: Gebethner i Wolff 1906.
Teresa Jadwiga [Papi Jadwiga], Klementyna. Powieść dla dorastających panien osnuta na tle życia Klementyny z Tańskich Hoffmanowej, Warszawa-Kraków: Gebethner i Wolff 1905.
Teresa Jadwiga [Papi Jadwiga], Obrazki z życia znakomitych Polaków i Polek, Petersburg: Księgarnia Polska 1899.
Wawrzykowska-Wierciochowa Dioniza, Z dziejów tajnych pensji żeńskich w Królestwie Polskim, "Rozprawy z Dziejów Oświaty" 1967, t. X, s. 108-160.
Witek Teresa, "Dzieła" Klementyny z Tańskiej Hoffmanowej w opracowaniu Narcyzy Żmichowskiej, "Sztuka Edycji" 2018, nr 1, s. 35-44. https://doi.org/10.12775/SE.2018.0004
Woolf Virginia, Własny pokój, przeł. Agnieszka Graff, Warszawa: OsnoVa 2019.
Woźniakiewicz-Dziadosz Maria, Dzieje przyjaźni entuzjastek w świetle listów Narcyzy Żmichowskiej do Bibianny Moraczewskiej, "Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin - Polonia. Sectio FF" 2002/2003, t. XX/XXI, s. 375-386 [1-12].
Żmichowska Narcyza, Słowo przedwstępne do dzieł dydaktycznych pani Hoffmanowej, w: Klementyna Hoffmanowa, Dzieła, t. 8, Warszawa: Spółka Wydawnicza Księgarzy 1876, s. 207-297.
Inne artykuły z tego numeru
- Open accessPolish literary studies at the turn of the 19th and 20th centuriesPolish press at the turn of the 19th and 20th centuriespublishing market in the 19th20th and 21st centuriespatriotic educationpatriotic upbringinghistorical biographyJadwiga Papi
Spis treści / Contents
- Open accessJadwiga Papipress publicationsschooleducationheritagepositivismliterature for young readers
Sterownia młodych umysłów. Jadwigi Papi wyprawy w światy nauki i modele rozumienia wiedzy
- Open accessJadwiga Papiliterary criticismpress articleschildren’s literaturehistoric novels for childrenjubilee commemoration
Wychowanie do samodzielności myślenia. Życie i twórczość Jadwigi Papi w zwierciadle prasy drugiej połowy XIX wieku
Podobne publikacje
- Open accessPolish literary studies at the turn of the 19th and 20th centuriesPolish press at the turn of the 19th and 20th centuriespublishing market in the 19th20th and 21st centuriespatriotic educationpatriotic upbringinghistorical biographyJadwiga Papi
Spis treści / Contents
- Open accessJadwiga Papipress publicationsschooleducationheritagepositivismliterature for young readers
Sterownia młodych umysłów. Jadwigi Papi wyprawy w światy nauki i modele rozumienia wiedzy
- Open accessJadwiga Papiliterary criticismpress articleschildren’s literaturehistoric novels for childrenjubilee commemoration
Wychowanie do samodzielności myślenia. Życie i twórczość Jadwigi Papi w zwierciadle prasy drugiej połowy XIX wieku