Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

Romantyzm jako projekt. O przedmowach do ballad (Mickiewicz, Wordsworth, Hugo)

2025, 69, Numer 3


Data publikacji

18.12.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 351 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:57

Liczba pobrań:33

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The article attempts to reconstruct Romanticism as a project revealed in paratexts – the prefaces to 'Lyrical Ballads' by William Wordsworth, 'Ballads and Romances' by Adam Mickiewicz, and 'Odes et ballades' by Victor Hugo. These texts are presented as manifestos in which metapoetic reflection intertwines with literary practice, and the ballad itself becomes a space of negotiation between tradition and modernity. All three prefaces constitute self-aware gestures – rejecting classical rigour through demonstrative acts of rupture, while simultaneously rooted in tradition. The comparative reading proposed here highlights tensions between revolution and continuation, nature and culture, declared simplicity and naturalness versus embeddedness in culture and literary history, folk elements and erudition, the variability of tastes and the durability of aesthetic values. As a result, it reveals the paradoxical project of Romantic poetry, based on the collision of conflicting tendencies and the destabilisation of unequivocalness.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Abrams Meyer Howard, Zwierciadło i lampa. Romantyczna teoria poezji a tradycja krytycznoliteracka, przeł. Maria Bożenna Fedewicz, Gdańsk: słowo/ obraz terytoria 2003.

Altieri Charles, Wordsworth’s „Preface” as Literary Theory, „Criticism” 1976, t. 18, nr 2.

Barrère Jean-Bertrand, La Fantaisie de Victor Hugo, t.1: 1802-1851, Paris: Klincksieck 1973.

Bauer Henri-François, Les „Ballades” de Victor Hugo. Leurs origines francaises et étragères, Paris: Slatkine 1936.

Bialostosky Don H., Coleridge’s Interpretation of Wordsworth’s Preface to „Lyrical Ballads”, „Publications of the Modern Language Association of America (PMLA)” 1978, t. 93, nr 5.

Bruchnalski Wilhelm, Mickiewicz - Niemcewicz : studyum historyczno-literackie, „Pamiętnik Literacki” 1904.

Charles-Wurtz Ludmila, Des „Odes est Ballades” aux „Orientales”– vers une libre circulation de la parole poétique, w: Victor Hugo serie de „La Revue des Lettres modernes”, t. 5: Autours des „Orientales”, pod red. Claude Millet, Paris–Caen: Minard 2002.

Ciechanowska Zofia, Wstęp, w: Niemiecka ballada romantyczna, red. Zofia Ciechanowska, Wrocław: Ossolineum 1963.

Coleridge Samuel Taylor, Wordsworth William, Lyrical Ballads, With a Few Other Poems London: J. & A. Arch 1789.Magdalena Siwiec 18

Cysewski Kazimierz, Romantyczne nowatorstwo i tradycja, Tyniec: Homini 2018.

Decroix Olivier, Logiques de l’expansion du discours dans l’oeuvre poétique avant l’exil, w: Victor Hugo et la langage, red. Florence Naugrette i Guy Rosa, Rosny-sous-Bois, Paris : Bréal 2005.

Dopart Bogusław, Mickiewiczowski romantyzm przedlistopadowy, Kraków: Universitas 1992.

Durand-Le Guern Isabelle, Le Moyen Âge des romantiques, Rennes: Presses universitaires de Rennes 2001.

Fieguth Rolf, Rozpierzchłe gałązki. Cykliczne i skojarzeniowe formy kompozycyjne w twórczości Adama Mickiewicza, Warszawa: IBL 2002.

Gély Claude, La Contemplation et le rêve: Victor Hugo, poète de l’intimité, Paris: Nizet 1993.

Guyon Bernard, La vocation poétique de Vicor Hugo, Paris: Ophrys 1953.

Hovasse Jean-Marc, Victor Hugo, t. 1: Avant l’exil (1802-1851), Paris: Fayard 2001.

Hugo Victor, Odes et ballades. Préface (1824), w: idem, OEuvres poétiques complètes, Paris : Jean-Jacques Pauvert 1961.

Jacobus Mary, Tradition and Experiment in Wordsworth’s Lyrical Ballads (1798), Oxford: Clarendon Press 1976.

Janion Maria, Gorączka romantyczna, w: eadem, Prace wybrane, pod red. Małgorzaty Czermińskiej, t. 1, cz. 1: Romantyczna nowożytność, Kraków: Universitas 2000.

Kawyn Stefan, Wstęp, do: Walka romantyków z klasykami, wstęp napisał, wypisy źródłowe ułożył i oprac. Stefan Kawyn, Wrocław: Ossolineum 1960.

Kuziak Michał, Wielka całość. Dyskursy kulturowe Mickiewicza, Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku 2006.

Kuziak Michał, Mickiewicz komparatysta i myślenie o kulturze, w: idem, Inny Mickiewicz, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2013.

Lewicz Piotr, Pamięć romantyczna w twórczości Adama Mickiewicza i Williama Wordswortha, Po¬znań: Wydawnictwo PSP 2016.

Mickiewicz Adam, Dzieła, Wydanie Rocznicowe, t. V, oprac. Zofia Dokurno, Warszawa: Czytelnik 1996.

Millet Claude, L’Inspiration poétique des „Nouvelles Odes” aux „Orientales”, w: Victor Hugo serie de „La Revue des Lettres modernes”, t. 5 : Autours des „Orientales”, pod red. Claude Millet, Paris–Caen: Minard 2002.

Mrugalski Michał, Romantyzm: najnowszy antyk. Greckie źródło niemieckiego i polskiego romantyzmu, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2010, z. 59 (3).

Neman Ian, Moderation in the „Lyrical Ballads”: Wordsworth and the Ballad Debates of the 1790s, „Studies in Romanticism” 2016, Vol. 55, nr 2.

Niemcewicz Julian Ursyn, Dzieci w lesie. Duma z angielskiego, w: Dzieła poetyczne, wierszem i prozą J.U. Niemcewicza, Tom I, Lipsk: nakł. i dr. Breitkopfa i Haertela 1838, s. 239–244.

Niemcewicz J. U., Jest nas siedmioro. Ballada z angielskiego, w: Dzieła poetyczne, wierszem i prozą J.U. Niemcewicza, Tom I, Lipsk: nakł. i dr. Breitkopfa i Haertela 1838, s. 245–247 (pierwodruk: „Pamiętnik Naukowy” 1819, t. 1, s. 315–317).

Opacki Ireneusz, Ewolucje balladowej opowieści. Zagadnienie narratora i narracji w balladzie lat 1822-1920, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 1961.

Opacki Ireneusz, „W środku niebokręga”. Poezja romantycznych przełomów, Katowice: Para 1995.

Opacki Ireneusz, Zgorzelski Czesław, Ballada. Zeszyt pod redakcją Marii Renaty Mayenowej i Z. Kopczyńskiej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.

Opacki Ireneusz, Zgorzelski Czesław, Wstęp, do: Ballada polska, oprac. Cz. Zgorzelski, I. Opacki; Wrocław: Ossolineum 1962.

Paul Bénichou, Romanstismes français, t. 1: Le Sacre de l’écrivain. Le Temps des prophètes, Paris: Gallimard 2004.

Podobne publikacje