Gdzie i kiedy urodził się Tomasz Olizarowski? W poszukiwaniu wiarygodnego źródła
2025, 69, Numer 2
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
Tomasz Olizarowski was a Polish poet and playwright, a participant of the November Uprising (1830–1831) and a representative of the Great Emigration. Although his work has attracted increasing interest in recent years, his biography remains poorly investigated. Even the date and the place of his birth are uncertain. Studies provide contradictory information on this issue: 1810 or 1811, or 1814; Wojsławice in present-day Poland or Ukraine. This article tries to capture the moment when a given piece of information first appeared and to assess the reliability of its sources. In order to verify the data, I use hitherto unknown archival material: the correspondence of Leonard Niedźwiecki, a friend of the poet, an entry in the register of residents of St Casimir Foundation, Paris (Zakład św. Kazimierza w Paryżu), and Olizarowski’s birth/baptismal certificate. The last document dispels all doubts: the poet was born in 1811 in what is now called the Sheptytskyi Raion. In addition to establishing biographical facts, the analysis of the garnered material became a pretext to reflect upon the use of historical sources and the consequences of trusting them uncritically at times. It also served to show the multiplication, accumulation and long duration of certain errors, omissions and distortions.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
Burzka-Janik Małgorzata, Lwowski debiut Tomasza Augusta Olizarowskiego, w: Podkarpacie literackie, red. Marek Nalepa, t. 2, Varia: od romantyzmu ku współczesności, red. Anna Janicka, Kazimierz Maciąg, Janusz Pasterski, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2020, s. 115–131.
Burzka-Janik Małgorzata, Olizarowski Tomasz August, w: Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918. Hasła osobowe, red. Teresa Kostkiewiczowa, Grażyna Borkowska, Magdalena Rudkowska, t. 2, Toruń–Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza 2024, s. 689–692.
Burzka-Janik Małgorzata, Zagadki biografii, w: Tomasz August Olizarowski, Poematy, z autografów i pierwodruków oprac., wstępem poprzedziła Małgorzata Burzka-Janik, red. Małgorzata Burzka-Janik, Jarosław Ławski, Białystok: Wydawnictwo Alter Studio 2014, s. 15–45.
Chmielowski Piotr, Historia literatury polskiej, przedm. Bronisław Chlebowski, t. 5, Warszawa: Drukarnia A.T. Jezierskiego 1900.
Chodźkiewicz Władysław, Tomasz Olizarowski, „Tygodnik Ilustrowany” 1879, nr 181, s. 374–375.
Cyrkuł żółkiewski, „Gazeta Lwowska” 1812, nr 50, s. 414–418; nr 51, s. 424–426.
Czapska Maria, Miłosierdzie na miarę klęsk, Londyn: nakładem Katolickiego Ośrodka Wydawniczego „Veritas” 1954.
Dąbrowski Jan, Polacy w Anglii i o Anglii, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1962.
Doniesienia literackie, „Tygodnik Literacki” 1839, nr 30, s. 240.
Dubiecki Marian, Tomasz Olizarowski, „Przegląd Powszechny” 1893, t. 37, s. 52–69, 214–225.
Duchińska z Żoch[owskich] Seweryna, Tomasz August Olizarowski, „Biblioteka Warszawska” 1879, t. 4, s. 1–35, 222–260.
Estreicher K[arol], Bibliografia polska XIX. stulecia, t. 3, Kraków: Wydanie Akademii Umiejętności 1876.
F.M.S. [Franciszek Maksymilian Sobieszczański], Olizarowski (Tomasz August), w: Encyklopedia powszechna, t. 19, Warszawa: S. Orgelbrand 1865, s. 878–879.
Gacowa Halina, Olizarowski Tomasz August (1811–1879), w: Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, t. 3, Warszawa: Fundacja Akademia Humanistyczna–Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 2002, s. 175–176.
Galeria pisarzów polskich (Antologia zeszytami), t. 2, Poznań: nakładem braci Szerków 1840.
Galicja na józefińskiej mapie topograficznej: 1779–1783, t. 9, cz. B, wydał Andrzej Janeczek, przy współpracy Bogusława Dybasia i Łukasza Walczego, Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana” 2017.
German Franciszek, Olizarowski Tomasz August, w: Polski słownik biograficzny, t. 23, Wrocław–Wa-szawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum 1978, s. 823–824.
Giller Agaton, Tomasz Olizarowski. Wspomnienie, Lwów: nakładem Drukarni Gazety Narodowej 1879.
Gomulicki Juliusz Wiktor, Tomasz August Olizarowski, w: Księga wierszy polskich XIX wieku, zebrał Julian Tuwim, opracował i wstępem opatrzył Juliusz W. Gomulicki, t. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, s. 385–386.
[Gorkowski Kanut], Przemówienie K. Gorkowskiego nad grobem T. Olizarowskiego w Montmorency 21 maja 1886 r., Paryż: Drukarnia A. Reiffa [1886].
[Gorkowski Kanut], Przemówienie K(anuta) Gorkowskiego nad grobem T(omasza) Olizarowskiego w Montmorency 21 maja 1886 r., „Poezja” 1983, nr 11/12, s. 196–197.
Goszczyński Seweryn, Podróż mojego życia. Urywki wspomnień i zapiski do pamiętnika (1801–1842), wydał Stanisław Pigoń, Wilno: nakładem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie 1924.
Gurbiel Andrzej, Olizarowski Tomasz August, w: Słownik biograficzny historii Polski, red. Janina Chodera, Feliks Kiryk, t. 2, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2005, s. 1070.
Internetowy Atlas Polski Niepodległej, https://atlas1918.ihpan.edu.pl/#map=10.00/2693793.53/ 6543968.81/1 [dostęp 27.11.2023].
Jakowska Krystyna, Tomasz August Olizarowski, w: eadem, Podręczny słownik pisarzy polskich, War-szawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” 2006, s. 405–406.
Kamińska Anna Elżbieta, Epizod krzemieniecki w życiu i twórczości Tomasza Augusta Olizarowskiego, w: Krzemieniec. Ateny Juliusza Słowackiego, red. Stanisław Makowski, Warszawa: Biblioteka Narodowa 2004, s. 316–333.
Kawyn Stefan, Literatura polska w kraju w latach 1831–1863. Wykłady, oprac. Krystyna Poklewska, Barbara Stelmaszczyk, Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1972.
Korbut G[abriel], Olizarowski Tomasz August, w: Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej. Życiorysy, streszczenia, wyjątki, red. Bronisław Chlebowski et al., t. 6, Warszawa: Gebethner i Wolff 1911, s. 79–91.
[Koźmian Stanisław], Tomasz Olizarowski, „Kurier Poznański” 1879, nr 112, s. [2–3].
Kuliczkowski Adam, Zarys dziejów literatury polskiej na podstawie badań najnowszych pracowników dla użytku szkolnego i podręcznego, Lwów: nakładem Karola Wilda 1872.
Listy Teofila Lenartowicza do Ewarysta Estkowskiego (1850–1856), oprac. Bolesław Erzepki, Poznań: Wielkopolska Księgarnia Nakładowa K. Rzepeckiego 1922.
Ławski Jarosław, Tomasz August Olizarowski – czarny romantyzm jako metafora losu pisarza, w: Podkarpacie literackie, red. Marek Nalepa, t. 2, Varia: od romantyzmu ku współczesności, red. Anna Janicka, Kazimierz Maciąg, Janusz Pasterski, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2020, s. 99–114.
Łuczak Bartłomiej, Tomasz August Olizarowski – (nie)znany krzemieńczanin, „Dialog Dwóch Kultur” 2015, z. 1, s. 202–212.
N. [Niedźwiecki Leonard], Kilka słów o Olizarowskim, „Młoda Polska” 1839, dodatek do nru 25, s. 97–98.
Nachlik Jewhen, Dziewiętnastowieczni pisarze ukraińscy o „szkole ukraińskiej” w romantyzmie polskim (od Tarasa Szewczenki do Iwana Franki), przeł. Ołesia i Jarosław Nachlikowie, w: „Szkoła ukraińska” w romantyzmie polskim. Szkice polsko-ukraińskie, red. Stanisław Makowski, Urszula Makowska, Małgorzata Nesteruk, Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2012, s. 591–628.
Norwid Cyprian, [Tomasz August Olizarowski], w: idem, Pisma wszystkie, zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył Juliusz W. Gomulicki, t. 6, cz. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1971, s. 260–261.
Nowacki Albert, Wiersze Tomasza Augusta Olizarowskiego (Ze zbiorów Ukraińskiej Biblioteki Narodowej im. Wołodymyra Wernadskiego w Kijowie), „Teka Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych” 2018, s. 53–66.
Olizarowski Tomasz, w: Encyklopedia: zbiór wiadomości z wszystkich gałęzi wiedzy, t. 2, Lwów: Wydawnictwo Macierzy Polskiej 1907, s. 271.
Olizarowski (Tomasz August), w: Encyklopedia ogólna wiedzy ludzkiej, wydawana pod kierunkiem redakcji „Tygodnika Ilustrowanego” i „Wędrowca”, t. 9, Warszawa: nakładem i drukiem Józefa Ungra 1875, s. 453–454.
Olizarowski Tomasz August, w: S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna z ilustracjami i mapami, t. 11, Warszawa: S. Orgelbranda Synowie 1901, s. 79.
Olizarowski Tomasz August, w: Słownik krzemieńczan 1805–1832, wstęp i opracowanie haseł Wojciech Piotrowski, Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie 2005, s. 222–223.
Olizarowski Tomasz August (1811–1879), w: Słownik elit dawnych ziem wschodniej Rzeczypospolitej: 1700–1900, oprac. Wojciech Piotrowski przy współudziale Marii Obrusznik-Partyki, t. 3, Łódź: Wydawnictwo Astra 2012, s. 148–150.
Przewodnik statystyczno[-]topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicji W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeższych skazówek [sic!] urzędowych, ułożony i wydany przez Konrada Okszę Orzechowskiego, Kraków: nakładem autora w drukarni W. Korneckiego 1872. Gdzie i kiedy urodził się Tomasz Olizarowski? W poszukiwaniu wiarygodnego źródła 107
[Radyszewski Rotysław] Radiševs’kij Rostislav, Volinsʹkij regìonalìzm Tomaša-Avgusta Olìzarovsʹkogo, w: idem, «Ukraïnsʹka škola» v polʹsʹkomu romantizmì: Fenomen pograniččâ, Kiïv: Talkom 2018, s. 396–418.
Rogalski Leon, Historia literatury polskiej, t. 2, Warszawa: nakładem Michała Glücksberga 1871.
Sivert Tadeusz, Tomasz August Olizarowski, w: Zygmunt Markiewicz, Tadeusz Sivert, Melpomena polska na paryskim bruku. Teatralia polskie we Francji w XIX wieku, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973, s. 7–78.
S[kimborowicz] H[ipolit], Nowiny tyczące się piśmiennictwa krajowego, „Piśmiennictwo Krajowe: Dodatek do «Gazety Porannej»” 1840, oddz. 2, nr 6, s. 2–4.
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorialnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, oprac. komitet red. pod kierunkiem Tadeusza Bystrzyckiego, Przemyśl–Warszawa: Wydawnictwo Książnicy Naukowej [1933?].
Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskiem, Lwów: z ces. król. galicyjskiej drukarni rządowej 1868.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. Bronisław Chlebowski, według planu Filipa Sulimierskiego, t. 13, Warszawa: Z Zasiłku Kasy pomocy dla osób pracujących na polu naukowym im. Dra Mianowskiego; druk „Wieku” 1893.
Starnawski Jerzy, Juliusz Słowacki we wspomnieniach współczesnych, Wrocław: Zakład imienia Osso-lińskich 1956.
[Stupnicki Hipolit], Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicji i Lodomerii, jakoteż w Wielkiem Księstwie Krakowskiem i Księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacji kraju, wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Z mapą według nowego podziału, Lwów: nakładem Karola Wilda 1855.
Syski A[leksander], Zakład św. Kazimierza w Paryżu. Szkic historyczny, Warszawa: Księgarnia św. Wojciecha 1936.
Szczepański Jerzy, Weterani powstań narodowych w Zakładzie św. Kazimierza w Paryżu, Warszawa: Wydawnictwo DiG 2011.
Tchórzewski Andrzej, Dwaj poeci. Kroki z korytarza nicości (o kim mówi Norwidowy wiersz dedykowany Bronisławowi Zaleskiemu), „Poezja” 1983, nr 11/12, s. 108–121.
Trojanowiczowa Zofia, Dambek Zofia, przy współudziale Jolanty Czarnomorskiej, Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida, t. 1, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2007.
Trojanowiczowa Zofia, Dambek Zofia, przy współudziale Małgorzaty Pluty, Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida, t. 2, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2007.
Uroczystość w Montmorency (w 1886 roku), „Kurier Polski w Paryżu” 1886, nr 60, s. 1–3.
[Warfołomejewa Nela] Varfolomeêva Nelâ, Vìd beregìv Ìkvi do beregìv Seni (do pitannâ rekonstrukcìï bìografìï poeta Tomaša Avgusta Olìzarovsʹkogo), „Kiïvsʹkì Polonìstičnì Studìï” 2009, t. 15, s. 143–151.
Wiersze o Anglii sprzed stu lat, „Myśl Polska” 1949, nr 137, s. 8–9.
Załącznik do obwieszczenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 roku w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. 2015 poz. 1636), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001636 [dostęp 22.09.2025].
Zap Karl Wladislaw [Karel Vladislav], Uebersicht der neueren polnischen Literatur bis zum Jahre 1842, „Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft” 1844, t. 2, z. 7, s. 260–268.
Zdziarski Stanisław, Ze studiów nad „szkołą ukraińską” (Kierunek ludowy w poezji), „Ateneum” 1900, z. 2, s. 335–362.
Inne artykuły z tego numeru
- Open accessliterary studiesgender differenceswomen's pilgrimages in Japantravel diarystereotypes of old ageAgatha Christie's novelsMaria Grzegorzewska's correspondenceWanda Pietkiewicz-ToczyłowskaTomasz OlizarowskiWincenty Korab-Brzozowskipoems by Stéphane Mallarmétrauma experienceletters and diaries of peasants from the Kingdom of Polandthe Constitution of 3 Maythe era of digitalisation
Spis treści/Contents
- Open accessJacques Derridasexual differencebinary oppositionGeschlechtMartin Heidegger
Różnica płci sprzed binarnej opozycji. Na marginesie "Geschlecht" Jacques’a Derridy
- Open accessNishimura Misutravel accountpilgrimagenyonin kinsei (“no women allowed” rule)rituals for the dead
Pielgrzymowanie kobiet w Japonii w świetle XIX-wiecznego dziennika z podróży Nishimury Misu
Podobne publikacje
- Open accessliterary studiesgender differenceswomen's pilgrimages in Japantravel diarystereotypes of old ageAgatha Christie's novelsMaria Grzegorzewska's correspondenceWanda Pietkiewicz-ToczyłowskaTomasz OlizarowskiWincenty Korab-Brzozowskipoems by Stéphane Mallarmétrauma experienceletters and diaries of peasants from the Kingdom of Polandthe Constitution of 3 Maythe era of digitalisation
Spis treści/Contents
- Open accessJacques Derridasexual differencebinary oppositionGeschlechtMartin Heidegger
Różnica płci sprzed binarnej opozycji. Na marginesie "Geschlecht" Jacques’a Derridy
- Open accessNishimura Misutravel accountpilgrimagenyonin kinsei (“no women allowed” rule)rituals for the dead
Pielgrzymowanie kobiet w Japonii w świetle XIX-wiecznego dziennika z podróży Nishimury Misu