Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

O stereotypach związanych ze starością i kreacji postaci panny Marple w powieściach Agathy Christie

2025, 69, Numer 2

Brygida Pawłowska-Jądrzyk

orcid.org/0000-0001-9900-2070

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2025-2.3

Data publikacji

09.12.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 663 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:31

Liczba pobrań:1

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The essay proves that Agatha Christie in her novels with the character of the provincial amateur detective Jane Marple is playing with stereotypes concerning old age and spinsterhood. What is more, in the fictional world, this kind of game is also deliberately played by the elderly crime hunter, who uses the “strategy of camouflage” for the purposes of investigation. The English writer did a lot to make readers like Jane Marple – with her talents, wit, but also ridiculousness. This is facilitated, among other things, by using elements of comic presentation of this character, as well as endowing her with the virtue of modesty and a sense of humour. Contrary to stereotypical images of elderly ladies, Jane Marple’s character is noticeably nuanced, and her views – balanced. The study demonstrates that the novels with Miss Marple thematise old age in various ways, and the writer often evokes stereotypes of old age to provoke a critical reaction in the reader. To some extent, this seems to result from autobiographical motivations, as well as from the Victorian tradition. In the final parts of the posthumously published 'Autobiography', Christie included a moving confession that gives comfort to people in old age and remains a testimony of genuine gratitude – for the gift of life, with all its stages.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Bois Jean-Pierre, Historia starości. Od Montaigne’a do pierwszych emerytur, przeł. Katarzyna Marczewska, Warszawa: Wydawnictwo Marabut 1996.

Cade Jared, Agatha Christie and the Eleven Missing Days, London: Peter Owen 1998.

Caillois Roger, Odpowiedzialność i styl. Eseje, wybór Maciej Żurowski, przeł. Jan Błoński et al., wstęp Jan Błoński, Warszawa: PIW 1967.

Curran John, ABC zbrodni Agaty Christie. Sekrety z archiwum pisarki, przeł. Beata Długajczyk, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 2011.

Fido Martin, Świat Agaty Christie, przeł. Beata Długajczyk, Emilia Skowrońska, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 2015.

Gostkowski Zygmunt, Teoria stereotypu i poglądy na opinię publiczną Waltera Lippmanna, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 1959, t. V.

Harvey William John, Stosunki międzyosobowe w powieści, przeł. Ignacy Sieradzki, „Pamiętnik Literacki” 1971, LXII, z. 1, s. 245–263.

Keating Peter, Agatha Christie and Shrewd Miss Marple, Edinburgh: Priskus Books 2017.

Lippmann Walter, Opinia publiczna, przeł. Joanna Tegnerowicz, wprowadzenie Paweł Armada, Kraków: Wydawnictwo Animi2 2020.

Makowiecki Andrzej Z., Słownik postaci literackich, Warszawa: PIW 2000.

Minois Georges, Historia starości. Od antyku do renesansu, przeł. Katarzyna Marczewska, Warszawa: Wydawnictwo Marabut 1995.

Mitosek Zofia, Literatura i stereotypy, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum 1974.

Słownik literatury popularnej, red. Tadeusz Żabski, Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej 1997.

Stachowska Iwona, Aksjologiczne aspekty starości, w: Patrząc na starość, red. Honorata Jakubowska, Alicja Raciniewska, Łukasz Rogowski, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2009, s. 118–129.

Tomaszewska-Hołub Beata, Stereotypizacja starości – wybrane przejawy ageizmu, „Cywilizacja i Polityka” 2019, nr 17, s. 137–148, https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/cywilizacja/article/view/3835/8316 [dostęp 25.07.2024].

Worsley Lucy, Agatha Christie. Nieuchwytna kobieta, przeł. Alina Siewior-Kuś, Warszawa: Świat Książki 2024.

Podobne publikacje