Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

"Powinowactwo cieni i kwiatów o zmierzchu" Wincentego Korab-Brzozowskiego. Próba interpretacji

2025, 69, Numer 2


Data publikacji

09.12.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 561 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:131

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The article presents an analysis of one of the most intriguing and controversial works of the Young Poland movement – 'Powinowactwo cieni i kwiatów o zmierzchu' ['Affinities of Shadows and Flowers at Dusk'] by Wincenty Korab-Brzozowski. It traces the reception of the lyric from the time of its publication, examines its translations and the differences between the French version and the Polish ones, and revises previous interpretations by proposing a new approach within the aesthetics of symbolism and Maurice Merleau-Ponty’s phenomenology of perception. Particular emphasis is placed on the metaphysical aspects of the work, the relationships between flowers and female figures, and their function within the poet’s mythological framework. The study also reviews recent interpretative attempts, analysing their methodology and scope, and subsequently builds upon this foundation to propose a new interpretation, highlighting significant parallels between 'Powinowactwo cieni i kwiatów o zmierzchu' and the poet’s later lyric – Protectrice. The search for forms of tradition embedded in the poem is directed towards an exploration of both “small” and “large” intertextualities. The issues of transcendence and metaphysicality are further examined through methodologies dedicated to the study of the sacred.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Balcerzan Edward, Oprócz głosu, Warszawa: PIW 1971.

Barańczak Stanisław, Mały, lecz maksymalistyczny Manifest translatologiczny albo: Tłumaczenie się z tego, że tłumaczy się wiersze również w celu wytłumaczenia innym tłumaczom, iż dla większości tłumaczeń wierszy nie ma wytłumaczenia, „Teksty Drugie” 1990, nr 3, s. 7–66.

Barańczak Stanisław, Ocalone w tłumaczeniu, Poznań: Wydawnictwo a5 1992.

Bergson Henri, Wstęp do metafizyki, przeł. Kazimierz Błeszczyński, Kraków: Gebethner i Wolff 1910.

Bertoni Federico, La verità sospetta. Gadda e l’invenzione della realtà, Torino: Einaudi 2001.

Borek Bartłomiej, „Która przyjdzie” Wincentego Korab-Brzozowskiego i „O przyjdź!” Stanisława Korab-Brzozowskiego. Paralela światów śmierci w bliźniaczych wierszach braci Brzozowskich, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski” 2018, nr 16, s. 21–32.

Borek Bartłomiej, „Próżne nam były Kasandry wołania”. O wybranych inspiracjach antykiem w twórczości Wincentego Korab-Brzozowskiego, „Studia Ełckie” 2019, nr 2, s. 275–292.

Borek Bartłomiej, W królestwie umierającego słońca. O „Epopei” Wincentego Korab-Brzozowskiego, „Kultura – Media – Teologia” 2018, nr 4, s. 168–187.

Boyé Edward, U kolebki modernizmu. Estetyczne poglądy na łamach krakowskiego „Życia”, Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1922.

Buber Martin, Problem człowieka, przeł. Jan Doktór, Warszawa: PWN 1993.

Cyceron, Letters to Quintus and Brutus, Letter Fragments, Letter to Octavian, Invectives, Handbook of Electioneering, przeł. David Roy Shackleton Bailey, Cambridge: Cambridge University Press 2001.

Eliade Mircea, Archetypy i powtarzanie, w: idem, Sacrum – mit – historia. Wybór esejów, wybór i wstęp Marcin Czerwiński, przeł. Anna Tatarkiewicz, Warszawa: PIW 2017, s. 46–48.

Epikur, List do Menoikeusa, w: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, przeł. oraz wstępem opatrzyli: Irena Krońska, Kazimierz Leśniak, Warszawa: PWN 1982, s. 542–548.

Friedrich Hugo, Struktura nowoczesnej liryki. Od połowy XIX do połowy XX wieku, przeł. Elżbieta Feliksiak, Warszawa: PIW 1978.

Frontczak Jarosław, Poszukiwanie paradygmatu, „Sztuka i Filozofia” 1996, nr 11, s. 52–65.

Giulio Cesare Libretto, Operas Arias Composers Singers, https://tinyurl.com/mrxrtjt6 [dostęp 1.03.2024].

Grzymała-Siedlecki Adam, Niepożegnani, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1972.

Hazard Paul, The Crisis of the European Mind, 1680–1715, przeł. J. Lewis May, New Haven: Yale University Press 2013.

Hoffman Daniel, Poe Poe Poe Poe Poe Poe Poe, Luisiana: Louisiana State University Press 1972.

Knysz-Tomaszewska Danuta, Le symbolisme dans la littérature de la Jeune Pologne, w: Le symbolisme polonais, red. Francis Ribemont, Maria Gołąb, Xavier Deryng, Paris: Presses Sorbonne Nouvelle 2004, s. 47–54.

Korab-Brzozowski Stanisław, Nim serce ucichło, Warszawa: Wydawnictwo J. Mortkowicza 1910.

Korab-Brzozowski Wincenty, Affinité d’ombres et de fleurs en le soir, „Życie” 1899, nr 4, s. 61.

Korab-Brzozowski Wincenty, Powinowactwo cieni i kwiatów o zmierzchu, przeł. Stanisław Korab-Brzozowski, w: idem, Utwory zebrane, red. Jadwiga Grodzicka, oprac. Marian Stala, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1980, s. 156–159.

Korowód [hasło], w: Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/korow%C3%B3d;2474153.html [dostęp 23.09.2025].

Krokos Jan, Metody fenomenologiczne i ich aktualność: zarys problemu, „Studia Philosophiae Christianae” 1998, nr 2, s. 103–111.

Legutko Grażyna, Symbolistyczne kwiaty śmierci. Maeterlinck – Mallarmé – Brzozowski, w: Młodopolska synteza sztuk, red. Hanna Ratuszna, Radosław Sioma, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2010, s. 77–95.

Lubaszewska Antonina, Życie – śmierci doskonałość. Młodopolska antropologia śmierci i literacki świat wartości, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2001.

Maeterlinck Maurice, Serre chaude, w: idem, Serres chaudes: suivies de Quinze chansons, Bruxelles: P. Lacomblez 1912, s. 9–10.

Makowiecki Andrzej Zdzisław, Appel Włodzimierz, Literatura i nauka o języku, t. 3, Warszawa: WSiP 1995.

Merleau-Ponty Maurice, Cogito, w: idem, Fenomenologia percepcji, przeł. Małgorzata Kowalska, Jacek Migasiński, posł. Jacek Migasiński, Warszawa: Aletheia 2001, s. 62–107.

Michalska-Suchanek Małgorzata, Filozofia chrześcijańska wobec samobójstwa, w: eadem, Fenomen samobójstwa. Długa historia krótko opisana, Mikołów: Instytut Mikołowski 2011, s. 96–109.

Nicholson George, Dictionary of Correspondences: The Key to Biblical Interpretation, West Chester: Clement Press 2010.

Oksza Józef [Kisielewska Julia], Stanisław i Wincenty Brzozowski, w: eadem, Z literatury współczesnej. Wrażenia i sądy, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska” 1912, s. 141–142.

Okulicz-Kozaryn Radosław, Daremne pragnienie uniwersalnej harmonii. „Gaśnienie” Tadeusza Nalepińskiego wobec młodopolskiej fascynacji dobą zmierzchu, w: Młodopolska synteza sztuk, red. Hanna Ratuszna, Radosław Sioma, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2010, s. 97–108.

Otto Rudolf, Świętość: elementy irracjonalne w pojęciu bóstwa i ich stosunek do elementów racjonalnych, przeł. Bogdan Kupis, Wrocław: Thesaurus Press 1993.

Podraza-Kwiatkowska Maria, „Ciemność na nas uderza” (O Stanisławie Korab Brzozowskim), w: eadem, Somnambulicy, dekadenci, herosi: studia i eseje o literaturze Młodej Polski, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1985, s. 255–268.

Podraza-Kwiatkowska Maria, Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski, Kraków: Universitas 2001.

Przesmycki Zenon, Poezja, „Chimera” 1902, nr 14, s. 336–346.

Przybysławski Artur, Desubstancjalizacja zmiany, w: idem, Coincidentia oppositorum, Gdańsk: sło-wo/obraz terytoria 2004, s. 68–80.

Przybyszewski Stanisław, Listy, t. 1, oprac. Stanisław Helsztyński, Warszawa: Instytut Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki „Parnas Polski” 1937.

Przybyszewski Stanisław, O nową sztukę, „Życie” 1899, nr 6, s. 102–109.

Samborska-Kukuć Dorota, Czym jest biografistyka i jaki ma cel?, w: eadem, Jak rekonstruować biografię i jak opisać twórczość XIX-wiecznego pisarza minorum gentium? (metodologia, źródła, struktury narracji). Skrypt akademicki, Łódź: Uniwersytet Łódzki 2012, s. 15–18.

Sawicka Aleksandra, Skandalista Przybyszewski – życiowe i literackie faux-pas młodopolskiego Archicygana, „Napis” 2004, nr 10, s. 185–196.

Skała Agata, Hierofanie w utworach Antoniny Domańskiej, w: (Re)konstrukcje przeszłości w prozie Antoniny Domańskiej, red. Małgorzata Chrobak, Katarzyna Wądolny-Tatar, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2019, s. 274–288.

Stala Marian, Wstęp, w: Wincenty Korab-Brzozowski, Utwory zebrane, red. Jadwiga Grodzicka, oprac. Marian Stala, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1980, s. 5–30.

Stróżewski Władysław, Pytania o arche, w: idem, Istnienie i sens, Kraków: ZNAK 2005, s. 7–48.

Swedenborg Emanuel, O niebie i jego cudach również o Piekle według tego co słyszano i widziano, przeł. s.n., oprac. Dorota Kielczyk, Warszawa: Przedświt 1993.

Sygietyński Antoni, Pisma krytycznoliterackie, t. 1, wstęp i oprac. Tomasz Weiss, Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1971.

Szahaj Andrzej, O interpretacji, Kraków: Universitas 2014.

Szekspir William, Juljusz Cezar: dramat w pięciu aktach, przeł. oraz wstępem i objaśnieniami opatrzył Władysław Tarnawski, Kraków: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska” 1925.

Tuczyński Jan, Motywy indyjskie w literaturze polskiej, Warszawa: PIW 1981.

Turner Victor, Proces rytualny. Struktura i antystruktura, przeł. Ewa Dżurak, Warszawa: PIW 2010.

Węcławik Piotr, Jedność psychofizyczna a duch (osoba) w antropologii filozoficznej Maxa Schelera, „Folia Philosophica” 1995, nr 13, s. 85–99.

Wydrycka Anna, „Rządy poezji”. Młodopolska liryka – studia i interpretacje, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku 2016.

Zalewski Andrzej, Fenomenologia i kognitywizm: dwa spojrzenia na emocje w odniesieniu do świata sztuki, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica” 2004, nr 16, s. 131–141.

Ziejka Franciszek, Paryż młodopolski, Warszawa: PWN 1993.

Ziemiński Ireneusz, Zarys aksjologii śmierci. Próba filozoficznego opisu sensu śmierci, „Etyka” 1996, nr 29, s. 57–78.

Podobne publikacje