Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

"Filozof i prostak" „z cesarskiego miasta Szang-hai”. Miejsce wczesnej humoreski w twórczości Bolesława Prusa

2024, 68, Numer 2

Magdalena Romanowska

orcid.org/0000-0003-4044-1911

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2024-2.4

Data publikacji

11.09.2024

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 346 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:61

Liczba pobrań:12

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The article presents an analysis of Bolesław Prus’s satirical microstory "Filozof i prostak" ["Philosopher and Simpleton"] from the collection "To i owo, właściwie zaś: ani to, ani owo, czyli 48 powiastek dla pełnoletnich dzieci" ["This and That, or Rather, Neither One Nor the Other: 48 Tales for Children of Age"]. It discusses the manner in which China, as the setting of the story, is portrayed, in line with the nineteenth-century knowledge and awareness of the far-away country. The article addresses the question of the appropriateness of choosing China as a backdrop for events, given its geographical and cultural distance from the perspective of a Polish reader. In addition to embodying a significant concept in Prus’s entire body of work, namely humour understood as a precise and sophisticated literary tool, the work bears the characteristics of a parable. As shall be demonstrated, certain features that are present in this early work evolved and returned in a fuller form in Prus’s later works.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Bachórz Józef, „Prawda” Aleksandra Świętochowskiego o chińskim powstaniu bokserów, w: Chiny w oczach Polaków, red. Józef Włodarski, Kamil Zeidler, Marceli Burdelski, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2010, s. 349–358.

Bobrowska Barbara, Małe narracje Prusa, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2004.

Bolesław Prus, 1947–1912. Kalendarz życia i twórczości, oprac. Krystyna Tokarzówna, Stanisław Fita, red. Zygmunt Szweykowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1969.

Budrewicz Tadeusz, Filozofia profesora Dębickiego sposobem analitycznym wyłożona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane profesorowi Stanisławowi Ficie, red. Jakub A. Malik, Ewa Paczoska, Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 2003, s. 97–125.

Czajkowska Agnieszka, Filozof na prowincji w utworach pisarzy XIX wieku, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2016, nr 1, s. 121–143. https://doi.org/10.18318/wiekxix.2016.7

Data Jan, O Chinach i Chińczykach w juwenaliach i kronikach Bolesława Prusa, w: Chiny w oczach Polaków, red. Józef Włodarski, Kamil Zeidler, Marceli Burdelski, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2010, s. 359–366.

Kulczycka-Saloni Janina, Z dziejów Dickensa w Polsce: „Emancypantki” a „Bleak House”, Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza Polonista 1947.

Lubczyńska-Jeziorna Elżbieta, Gatunki literackie w twórczości Bolesława Prusa, Wrocław: Agencja Wydawnicza Alinea 2007.

Martuszewska Anna, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 1997.

Mazan Bogdan, Figury myśli i (anty)wzory. Motywy chińskie w „Przeglądzie Tygodniowym” 1871–1876, w: Pozytywiści warszawscy: „Przegląd Tygodniowy” 1866–1876. Seria II: Świat, Europa, Polska, red. Anna Janicka, Białystok: Temida2 2020, s. 105–124.

Mazan Bogdan, Mandaryn polsko-chiński i ogólnokulturowy, w: Bez antypodów? Konfrontacje i zbliżenia kultur, red. Bogdan Mazan, Łódź: Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego 2008, s. 331–388.

Mazan Bogdan, Z obrazów Chin i Chińczyków w piśmiennictwie polskim drugiej połowy XIX wieku. „Chińskie cienie” w „Lalce” Bolesława Prusa, w: Pozytywizm i negatywizm. My i wy po stu latach, red. idem, Łódź: Wydawnictwo Biblioteka Mateusz Poradecki 2005, s. 317–404.

Pieścikowski Edward, Prus i pieniądze, w: idem, Bolesław Prus – „humorysta w wielkim stylu”, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2012, s. 9–17.

Prus Bolesław, Filozof i prostak, w: idem, Humoreski, nowele, opowiadania, t. 1, red. Tadeusz Żabski, oprac. Tadeusz Żabski, Elżbieta Lubczyńska-Jeziorna et al., Warszawa–Lublin: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza; Wydawnictwo Episteme 2014, s. 194–195.

Prus Bolesław, Kroniki, t. 1–3, oprac. Iwona Węgrzyn, Warszawa–Lublin: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza; Wydawnictwo Episteme 2017.

Prus Bolesław, Kroniki, t. 14, oprac. Zygmunt Szweykowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1966.

Prus Bolesław, Kroniki, t. 17, oprac. Zygmunt Szweykowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1967.

Prus Bolesław, Słówko o krytyce pozytywnej, w: idem, Publicystyka filozoficzno-społeczna i literacka, t. 3–4, oprac. Cezary Zalewski, Lublin–Warszawa, Wydawnictwo Episteme; Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza 2016, s. 129–170.

Prus Bolesław, Z roczników chińskich [inc. „Niedawnymi czasy”], w: idem, Humoreski, nowele, opowiadania, t. 1, red. Tadeusz Żabski, oprac. Tadeusz Żabski, Elżbieta Lubczyńska-Jeziorna et al., Warszawa–Lublin: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza; Wydawnictwo Episteme 2014, s. 184.

Prus Bolesław, Z roczników chińskich [inc. „Onego czasu”], w: idem, Humoreski, nowele, opowiadania, t. 1, red. Tadeusz Żabski, oprac. Tadeusz Żabski, Elżbieta Lubczyńska-Jeziorna et al., Warszawa–Lublin: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza; Wydawnictwo Episteme 2014, s. 189–190.

Prus. Z dziejów recepcji twórczości, oprac. Edward Pieścikowski, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1988.

Szweykowski Zygmunt, Twórczość Bolesława Prusa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1972.

Traktat o czystości, „Mucha” 1876, nr 27, s. 2.

Trześniowski Dariusz, „Emancypantki”, czyli filozofia błazna, w: Bolesław Prus – pisarz nowoczesny, red. Jakub A. Malik, Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 2009, s. 71–86.

Podobne publikacje